|
Meðgöngutími heimildamyndarinnar
Tyrkjaránið hefur verið níu ár. Erfiðasti
hjallinn - eins og algengt er um slík verk - var fjármögnunin.
Ljóst var frá upphafi að myndin yrði kostnaðarsöm.
Þar kom tvennt til. Í fyrsta lagi settum við okkur það
markmið að segja eitthvað nýtt. Rannsókn efnisins
hlaut því að verða viðamikil og tímafrek.
Í öðru lagi ætluðum við að fara víða
um lönd til að afla fanga í mynd um alþjóðlegasta
atburð Íslandssögunnar. Um leið stefndum við að
því að koma myndinni á framfæri í
útlöndum.
Hjólin tóku að snúast
þegar Menningarsjóður útvarpsstöðva lagði
til fé í byrjun sem dugði til rannsókna og ýmiss
konar undirbúnings. Nokkrar leiðir voru prófaðar
í frásagnaraðferðinni. Á tímabili
var byrjað á mannkynssögulegri yfirferð um heiminn
áður en sagt var frá ráninu á Íslandi
sumarið 1627. Að lokum var þessu snúið við.
Um skeið var ætlunin að nota myndskeið úr gömlum
leiknum kvikmyndum sem höfðu sjórán eða 17.
öld að efnivið. Síðan var horfið frá
þessu ráði, það var bæði of dýrt
og flókið.
Frá upphafi var hugsunin sú
að byggja mikið á sjónheimi 17. aldar - myndverkum,
mannvirkjum, landslagi. Vandinn var sá að gera þessar
kyrrstæðu myndir að lifandi myndum. Ýmsar leiðir
voru farnar í þessu skyni. Við ætluðum ekki
að hverfa inn í fortíðina, t.d. með sviðsetningum
í "réttum" búningum, heldur að dvelja
í nútíðinni en skoða gegnum glugga inn í
liðna tíð án þess að yfirgefa núið.
Við ætluðum ekki að afhjúpa Tyrkjaránið
í eitt skipti fyrir öll heldur að bera fram okkar sýn
sem jafnframt byggðist á skynjun, sýn og túlkun
annarra skrásetjara og myndhöfunda, frá uppafi atburðanna
til þessa dags. Allt skyldi þó gert á meðvitaðan
hátt og með nákvæma rannsókn að baki.
Við yfirgáfum hugmyndina um "loftmyndir" mannkynssögunnar
og tileinkuðum okkur nálægari sýn þar sem
einstaklingar og atvik skipta máli. Fólk með einhvers
konar bein tengsl við atburði og persónur var tekið
fram yfir alvitra fræðimenn.
Þessa nýju nálgun lögðum
við fyrir Kvikmyndasjóð og úthlutunarnefndinni leist
vel á og veitti styrk. Þá var ekki eftir neinu að
bíða. Vorið 2000 héldum við af stað í
mikið ferðalag sem hófst á Karlsbrúnni í
Prag og endaði í miðri Marokkó með viðkomu
í Vínarborg, Flórens, Livorno, Marseille, Barcelona
og fleiri stöðum. Í síðari ferðum lá
leiðin til Hollands og Danmerkur. Vestmannaeyjar útheimtu tvær
ferðir en Austfirðir gáfu ríkulegan ávöxt
í einni ferð. Skotist var til Grindavíkur, til Bessastaða,
á Þjóðminjasafnið og víðar. Úr
þessum ferðum komu ánægjuleg samskipti við
áhugafólk, heimamenn, safnafólk og marga fleiri og
sumt góðgætið spratt upp óvænt á
stað og stund þó að reynt væri jafnan að
sjá allt sem best fyrir.
Þegar heim kom úr öllum
tökuferðum var búrið fullt af myndefni, 80 klukkustundir
sem áttu að verða að tveim tímum í sjónvarpi.
Handritið tók stöðugum breytingum, drög voru
til áður en tökur hófust, sumt kom til í
ferðunum sjálfum, annað í samsetningu myndefnisins.
Guðmundur Bjartmarsson, sem var aðaltökumaðurinn, settist
niður við samsetninguna og sat þar næstu mánuði.
Hér átti sér stað nánari útfærsla
á stíl og hrynjandi. Ekki er hægt að sjá
allt fyrir á þessu stigi. Sum myndskeið, sem voru vel
undirbúin og tekin upp af mestu samviskusemi, reyndust eins og
illa gerðir hlutir innan um aðra parta. Óskyld myndskeið
gátu allt í einu komið að gagni þar sem ekki
var gert ráð fyrir þeim. Magnús Þorsteinsson
tók að sér að "smíða" ræningjaskip
í tölvu og sigla þeim á valda staði. Sverrir
Guðjónsson sáu um að velja og fremja tónlist
og hljóð sem gáfu hverjum hluta myndarinnar sérstakan
blæ en tengdu um leið hlutana saman, byggði brýr
milli ólíkra menningarheima og nútíðar
og fortíðar. Allt efni var síðan tekið til skoðunar,
gagnrýnt, samþykkt eða breytt.
Árangurinn liggur nú fyrir
í mynd sem á vonandi eftir að fræða, skemmta,
hrella, koma á óvart og vekja spurningar.
|