Efni þriðja þáttar er allflókið þar sem reynt er að grafast fyrir um tildrög þess og bakgrunn að stríðsmenn undir fána íslams héldu í ránsferð til Íslands vorið 1627. Hér er sjónarhorninu snúið við og Tyrkjaránið skoðað með "arnaraugum", þ.e. sem fyrirbæri í mannkynssögunni og verknaður stríðsmanna í Norður-Afríku. Fjallað er um Tyrki og íslam og árekstra þessa við hinn kristna heim, einnig um Mára á Spáni og þátt þeirra í þessum árekstrum. Síðan er rakin saga foringja ránsmanna, Hollendingsins Jans Janssonar sem tók sér heitið Múrat Reis þegar hann gekk í lið með sjóræningjum undir fána íslams.

Þó að "Tyrkjaránið" væri ekki rán Tyrkja í nútíma skilningi þess orðs var það tengt Tyrkjum og Tykjaveldi með ýmsum hætti. Fyrst er hugað að skilningi samtímans á Tyrkjum og þar verður til andsvara austurrískur sagnfræðingur, Karl Vocelka við háskólann í Vínarborg. Tyrkjaveldi var í nábýli við Vín og sátu Tyrkir um hana mánuðum saman og í tvígang án þess að vinna hana. Veldið ógnaði Evrópu á pólitískan og trúarlegan hátt, ekki vegna framandleika heldur skyldleika trúarbragðanna eins og bresk-bandaríski sagnfræðingurinn Bernard Lewis útskýrir.

Alsír heyrði til Tyrkjaveldi en naut mikils sjálfræðis og Marokkó stóð utan við veldið. Frá þessum tveim stöðum komu sjóræningjarnir til Íslands. Hér koma Márar á Spáni einnig við sögu þó að það virðist langsótt. Þeir voru múslímar sem komu frá Norður-Afríku á miðöldum, réðu stórum hluta Spánar þar um aldir en misstu fótfestu og voru ýmis hraktir úr landi eða knúnir til trúskipta. Margir settust að í Algeirsborg og í Sale í Marokkó í byrjun 17. aldar og höfðu harma að hefna. Til þess að gefa hugmynd um stöðu Máranna er staldrað við í litlu þorpi á Suður-Spáni og sagt frá uppreisn þorpsbúa eins og sagan er sett fram á staðnum á nokkuð þjóðsagnakenndan hátt. Ennfremur er sagt frá varðturnakerfi sem sett var upp með ströndinni til aðvörunar vegna Tyrkjarána.

Þræðir stjórnmála, trúarbragða og einkalífs koma saman í einum manni sem við kynnumst nú nánar því hann er lykilpersóna í Tyrkjaráninu á Íslandi. Hann var Hollendingur að ætt og uppruna, Jan Jansson (Jansz.) að nafni, sjómaður frá Harlem sem tekinn var í siglingu við Kanaríeyjar og herleiddur til Algeirsborgar. Þar sneri hann við blaðinu, kastaði trúnni og lærði sjóránaiðju, flutti sig síðan til Sale í Marokkó og komst þar til mannvirðinga. Hann varð hæstráðandi yfir flotanum í borginni og stjórnaði sjálfur leiðangrinum til Íslands 1627. Margt bendir til að hann hafi átt drjúgan þátt í skipulagi alls Tyrkjaránsins.

Í erfiljóði eftir Benedikt Pálsson klausturhaldara á Möðruvöllum er sagt frá því er hann var hertekinn af Alsírmönnum þegar hann var í siglingu á Hamborgarskipi og var gerður galeiðuþræl á Miðjarðarhafinu. Eigandi hans og skipherra, "morðengill sá hét Múrat Reis..." Ef hann er sá sami og Jan Jansson frá Harlem hefur hann flutt sig enn frá Marokkó. En hugsanlegt er að hér sé um óskyldan alnafna hans að ræða.

Árið 1640 var hinn hollenski Múrat Reis orðinn yfirmaður í bænum Oualidia á strönd Marokkó. Það ár var gerður leiðangur frá Hollandi í opinberum erindagerðum til Marokkó. Í för voru meðal annars ættmenni Jans Janssonar, mágur hans og dóttirin Elísabet. Í hópnum var einnig atvinnumyndlistarmaður, Adriaen Matham að nafni, og var honum fyrirlagt að halda dagbók og teikna myndir í ferðinni. Af þessu efni má skoða samfélag og aðstæður í landinu og fylgjast með fundi Elísabetar við föður sinn.

Dagbók og myndir Mathams eru varðveitt í þjóðarbókhlöðunni í Vínarborg. Þangað er haldið til að segja söguna og skoðaðar hliðstæður og menjar í Marokkó nútímans. Við frásögnina af Múrat Reis, aðstoðar einnig "starfsfélagi" hans, Erik van Es, sem var skipherra á freigátu í hollenska flotanum til skamms tíma. Hann hefur kynnt sér feril landa síns og metur stöðu hans.

Í hliðarspori er haldið til Ameríku vegna þess að sonur Múrats Reis á að hafa flust þangað og ætt hans hefur verið rakin fram til þessa dags. Nafnkunnust í ættinni eru Humphrey Bogart og Jacqueline Kennedy.

Myndinni lýkur í kastala Múrats Reis í Oualidia. Ryðgðar fallbyssur snúa enn út að hafi en af glæsileika salarkynna sést fátt. Þarna fréttist síðast af sjóræningjaforingjanum sem skipulagði herferð til Íslands árið 1627, "morðengli" sem réð yfir lífi og dauða fjölda fólks. Þegar á allar aðstæður er litið er hins vegar erfitt að fullyrða hver er frumorsök þess sem gerðist - landvarandi togstreita íslams og kristni, brottvikning Mára frá Spáni, stríðsástand í Evrópu eða vilji einstaklinganna.